Moonborn — Developers

Sözlük — Moonborn'a özgü terimler

Dokümantasyon boyunca tekrar eden her terimin kısa tanımı + kavram sayfasına link. Domain terimleri (İngilizce kalır) ve Türkçe karşılıkları yan yana.

Moonborn'a özgü terminoloji burada yaşar. Genel LLM terminolojisi (istem — prompt, vektör — embedding, token) yeniden tanımlanmaz — sektör standardıdır.

Bu sayfayı nasıl kullan

Bir terim ilk kez geçtiğinde burada anlamına bak.
Her terim kanonik kavram sayfasına bağlıdır; orada daha derin anlatım var.
Domain (alan) terimleri (Soul, Self, Mask, Surface, voice fingerprint, drift, lineage, distinctiveness, ensemble) İngilizce kalır — CLAUDE.md kuralı; çevirmeye çalışma.

audit (denetim) — Persona üretildikten sonra koşan LLM-as-judge (yargıç-LLM) kalite puanlama adımı. Coherence (uyum), depth (derinlik), cultural fidelity (kültürel sadakat), voice distinctiveness (ses ayırt ediciliği), realism (gerçekçilik) — beş boyutta 0–5 skor. Varsayılan yargıç modeli: claude-opus-4-7. Varsayılan min_overall_score: 3.5. Detay: Audit + provocation testleri.

B

Big Five (beş büyük kişilik özelliği) — OCEAN kişilik modeli (deneyime açıklık, sorumluluk, dışadönüklük, uyumluluk, nevrotizm). Moonborn Big Five değerlerini bir persona'nın Self katmanına yazar. Persona DNA radarının beş eksenini oluşturur.

C

Cascade (zincirleme) — Dört düzenleme modundan biri. Soul'u düzenlediğinde Self → Mask → Surface sırayla yeniden üretilir, her biri yeni Soul ile kısıtlı. Detay: Persona düzenleme.

ChatGPT varsayılan referans hattı (baseline) — Distinctiveness ölçümünde kullanılan varsayılan karşılaştırma referansı. OpenAI ChatGPT'in nötr yardımcı asistan tonu parmak izi olarak gömülüdür; persona'lar bununla kosinüs uzaklığı (cosine distance) ile karşılaştırılır.

D

DNA — Persona'nın altı eksenli sayısal özetidir (Big Five + arketip yoğunluğu). Arayüzde radar grafik, API'de dna nesnesi. Karşılaştırma temelidir — tanı aracı değildir. Detay: Persona DNA.

distinctiveness (ayırt edicilik) — Persona'nın voice fingerprint'i ile bir referans hat (baseline) arasındaki kosinüs uzaklığı. Yüksek → persona jenerikten uzak, kendi sesindedir. Detay: Distinctiveness.

drift (sesin kayması) — Bir sohbet yanıtının vektörü (embedding) ile persona'nın voice fingerprint'i arasındaki kosinüs uzaklığı. Yüksek → persona sesinden kayıyor. Detay: Drift detection.

drift score (drift skoru) — [0, 1] aralığında, yanıt başına drift'in sayısal değeri. Varsayılan eşik: 0.30. Eşik üstü → uyarı (alert).

E

ensemble (karakter topluluğu) — Persona'lar arasındaki tipli ilişkilerin grafiği (arkadaş, eski sevgili, mentor, rakip, ...). Çok karakterli sohbet oturumlarında çalışma zamanı (runtime) tarafından isteme (prompt) enjekte edilir. Detay: Ensemble ilişkileri.

F

fingerprint (parmak izi) — "voice fingerprint"in kısaltması (bkz. V).

fork (varyant türetme) — Mevcut bir persona'yı kopyalayarak + soy ağacına (lineage tree) ebeveyn kenarı yazarak yeni persona yaratma. Varyantlar fork ile oluşur.

L

lineage (soy ağacı) — Persona fork'larının yönlü grafiği. Her persona'nın bir kökü, soy zinciri (ancestry) ve sıfır veya daha çok torunu (descendant) vardır. Detay: Lineage + fork tree.

Lock (kilitle) — Dört düzenleme modundan biri. Belirli katmanları korur; kalanlar yeniden üretilir. Yerel (locale) varyantı deseninin tipik kullanımı (Soul + Self + Mask kilitli, sadece Surface değişir).

M

Mask (ses katmanı) — Persona'nın üçüncü katmanı. Ses, ton, imza ifadeler, sosyal rol. Voice fingerprint'in çıktığı katman; drift'in olduğu katman. Detay: Soul / Self / Mask / Surface.

memory (bellek) — Oturum-kapsamlı durum. Kısa vadeli bağlam penceresi + uzun vadeli pgvector erişimi (retrieval) + soğuk katman (cold tier). Varsayılanda oturumlar arası değildir. Detay: Uzun süreli bellek.

moderation (moderasyon) — Üç aşamalı çalışma zamanı güvenlik hattı: girdi niyeti taraması + çıktı içerik taraması + kimliğe bürünme / PII (kişisel veri) kontrolleri. Denetim / drift'ten ayrıdır; içerik güvenliği içindir. Detay: Moderasyon hattı.

P

persona (karakter) — Dört katmanlı karakter dokümanı (Soul, Self, Mask, Surface) + çalışma zamanı üstverisi (parmak izi, DNA, denetim kararı, soy kenarı). Moonborn'daki iş birimidir.

persona-as-code (kod olarak persona) — Persona'ları Git deposuna YAML + Markdown olarak yansıtma (mirror) desenidir. Detay: Git senkronizasyonu.

pipeline (üretim hattı) — Altı adımlı üretim akışı: intent_parse → soul_draft → self_enrich → mask_build → surface_ground → audit. Sonrasında üretim sonrası: voice fingerprint + provocation test takımı. Detay: Üretim hattı.

provocation tests — Persona'nın çalışma zamanı kararlılığını 33 senaryoda test eden test takımı (rol kırılması, jailbreak, duygusal yük, ...). Denetimin tamamlayıcısıdır.

R

Refine (rafine et) — Dört düzenleme modundan biri. Bir katmana adlandırılmış eksen dönüşümü (warmer, darker, more-authoritative, ...) uygular.

RBAC — Rol Tabanlı Erişim Kontrolü (Role-Based Access Control). Yedi yerleşik rol (Owner, Admin, Editor, Viewer, API-only, Billing, Auditor); Enterprise'da özel roller. Detay: RBAC rol matrisi.

S

SAML — Security Assertion Markup Language. Moonborn'un desteklediği SSO (tek oturum açma) protokollerinden biri (Enterprise). Detay: SSO SAML kurulumu.

SCIM — System for Cross-domain Identity Management; RFC 7644 hazırlama (provisioning) protokolü (Enterprise). Detay: SCIM hazırlama.

Self (özellik katmanı) — Persona'nın ikinci katmanı. Big Five, arketip, değerler, bağlanma stili. Soul (ne ister) ile Mask (nasıl konuşur) arasındaki köprü.

Soul (motivasyon katmanı) — Persona'nın ilk katmanı. Çekirdek arzu, korku, yara, gelişim yayı (growth arc). Üretim sırasında ilk yazılan katman; karakter çekirdeği.

Surface (demografi katmanı) — Persona'nın dördüncü (en dış) katmanı. İsim, yaş, lokasyon, meslek, görünüş, dil. Üretim sırasında en son yazılan katman — klişeye demir-atmayı önlemek için.